HIV กับวิธีป้องกันในปี 2024

HIV Prevention 2024
HIV Prevention 2024

ในการต่อสู้กับ HIV อย่างยาวนาน การพัฒนาวิธีป้องกันนั้นมีบทบาทสำคัญในการลดอัตราการแพร่เชื้อและปรับปรุงสุขภาพของผู้คนโดยรวม ในปี 2024 การพัฒนาล่าสุดในกลยุทธ์ป้องกันเอชไอวีส่งผลกระทบต่อชุมชนทั่วโลกการดำเนินการต่อไปในการป้องกันเอชไอวี ในปี 2024 ต้องเน้นไปที่การเข้าใจและการรับรู้ของประชากรทั่วไปเกี่ยวกับความเสี่ยงและวิธีการป้องกันเอชไอวี การศึกษาและการแนะนำที่เป็นประโยชน์เกี่ยวกับ PrEP และ PEP มีความสำคัญอย่างมากเพื่อให้รับรู้ถึงตัวเลือกที่มีอยู่และสามารถทำให้เข้าถึงได้ง่ายขึ้น

เข้าใจเกี่ยวกับ HIV

Human Immunodeficiency Virus หรือเอชไอวี คือไวรัสที่ทำลายระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย เป็นปัญหาสำคัญในด้านสุขภาพทั่วโลก เมื่อเชื้อไวรัสนี้เข้าสู่ร่างกาย มันจะทำลายเซลล์ (CD4 cells) ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของระบบภูมิคุ้มกัน เมื่อมีจำนวนของเซลล์ CD4 ลดลงมากพอ ร่างกายจะไม่สามารถต้านทานโรคและการติดเชื้ออื่น ๆได้อย่างมีประสิทธิภาพ

พฤติกรรมที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวี

การติดเชื้อเอชไอวี สามารถเกิดขึ้นได้ผ่านพฤติกรรมเหล่านี้ เช่น

  • มีเพศสัมพันธ์โดยไม่มีการป้องกัน :การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยางในชายกับชายหรือชายกับหญิง เสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวี
  • การเปลี่ยนคู่นอนบ่อยๆ:การมีคู่นอนหลายคนหรือเปลี่ยนคู่นอนบ่อยๆนั้นทำให้มีความเสี่ยงในการติดเชื้อเอชไอวีสูงเนื่องจากเราไม่สามารถทราบได้ว่าคู่ของเรามีเชื้อเอชไอวีหรือไม่ซึ่งนั่นทำให้เกิดความเสี่ยงมาก
  • การใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น :การใช้เข็มยาฉีดสารเสพติดร่วมกับผู้ที่มีเชื้อเอชไอวี สามารถทำให้เกิดการติดเชื้อใหม่ได้ โดยเฉพาะในกรณีที่ไม่มีการล้างเข็มฉีดหรือใช้เข็มฉีดที่ไม่สะอาด
  • การติดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูกระหว่างการคลอด :การตั้งครรภ์และการคลอดโดยแม่ที่ติดเชื้อเอชไอวี ทำให้มีโอกาสส่งผ่านเชื้อไวรัสไปยังทารกได้

หากติด HIV แล้วควรทำอย่างไร

หลังจากที่คุณทราบว่าตรวจพบเชื้อเอชไอวี ควรพบแพทย์อย่างรวดเร็วเพื่อเริ่มการรักษาที่เหมาะสม การเริ่มรักษาอย่างรวดเร็วสามารถช่วยควบคุมการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสและลดความเสี่ยงในการเป็นโรค AIDS ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ทำความเข้าใจเกี่ยวกับยากลุ่ม Antiretroviral Therapy (ART) ซึ่งเป็นยาต้านไวรัสที่สำคัญสำหรับผู้ติดเชื้อเอชไอวี ART ช่วยควบคุมการเจริญเติบของเอชไอวี และลดการส่งต่อเชื้อไวรัส และควรปฎิบัติตามวิธีการทานยาอย่างถูกต้องตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

HIV

การป้องกันเอชไอวีในปัจจุบัน

การใช้ถุงยางอนามัย

การใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ เป็นวิธีการป้องกันที่มี ประสิทธิภาพมากที่สุด ในการลดความเสี่ยงในการติดเชื้อเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ

PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis)

PrEP เป็นยาต้านไวรัสที่ใช้เพื่อป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีสำหรับบุคคลที่มีความเสี่ยงสูง เช่น คู่ที่มีคู่สมรสที่ติดเชื้อเอชไอวี หรือบุคคลที่มีกิจกรรมเพศที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งใช้ก่อนรับความความเสี่ยงและไม่มีเชื้อเอชไอวีเท่านั้น

การตรวจ HIV

การตรวจเอชไอวีเป็นสิ่งสำคัญเพื่อความปลอดภัยของตัวเองและผู้อื่น การทราบสถานะเอชไอวีของตนเองช่วยให้สามารถรับการรักษาได้ทันท่วงที และป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสให้แก่ผู้อื่น

PEP(Post-Exposure Prophylaxis)

PEP เป็นการให้ยาต้านไวรัส หลังจาก เหตุการณ์ที่มีความเสี่ยงในการติดเชื้อเอชไอวี เช่น การโดนเข็มฉีดยาที่มีเลือดของคนที่ติดเชื้อเอชไอวี การเริ่มรับยา PEP โดยเร็วหลังจากเกิดเหตุการณ์ที่เสี่ยงจะช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสเอชไอวีได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การรับรู้และการเข้าถึงบริการที่มีประสิทธภาพ

การเข้าใจและการรับรู้เกี่ยวกับเอชไอวี และการป้องกันมีความสำคัญในการลดการแพร่กระจายของโรค การศึกษาและการเข้าถึงบริการที่สะดวกสำหรับ PrEP และ PEP เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องพิจารณาเพื่อให้บุคคลสามารถเข้าถึงการป้องกันและรักษาได้

HIV

ประโยชน์ของการป้องกัน HIV

ประโยชน์ของการป้องกันเอชไอวี ทำให้มีการติดเชื้อใหม่น้อยลง ซึ่งจะนำไปสู่ผลลัพธ์สุขภาพทางเพศที่ดีขึ้นสำหรับแต่ละบุคคล เนื่องจากไม่ต้องพบกับภาวะทางร่างกายและอารมณ์จากการมีเชื้อเอชไอวี ยังสามารถลดค่าใช้จ่ายในการดูแลสุขภาพ โดยการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี จะลดความจำเป็นในการดูแลสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับเอชไอวี รวมถึงการรักษาด้วยยาต้านไวรัส (ART) และการรักษาโรคที่เกี่ยวกับ AIDS จะทำให้ลดค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพได้

อนาคตการป้องกันเอชไอวีจะเป็นอย่างไร

ความก้าวหน้าในการรักษาและการป้องกัน การรักษาด้วยยาต้านไวรัสยังคงเป็นหลักการในการรักษาเอชไอวีด้วยการศึกษาและพัฒนาต่อไป มีการใช้วิธีการรักษาใหม่และมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยนำเสนอการป้องกันไวรัสที่ดีกว่าและมีผลข้างเคียงน้อยลง นอกจากนี้ แนวคิดของ “การรักษาเพื่อการป้องกัน” (TasP) ได้รับการยอมรับมากขึ้น โดยเน้นความสำคัญของการตรวจวินิจฉัยและเริ่มการรักษาโดยเร็วเพื่อป้องกันการแพร่กระจายต่อไป

การใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเพื่อการป้องกันเอชไอวี

การใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเพื่อการป้องกันเอชไอวีมีความสำคัญอย่างมากในยุคปัจจุบัน โดยมีหลายวิธีที่เทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญในการแก้ไขปัญหาเชื้อไวรัสเอชไอวี ได้ดังนี้:

  1. แพลตฟอร์มดิจิทัลสำหรับการส่งเสริมการศึกษาและการเข้าถึงข้อมูล: การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เช่น เว็บไซต์ แอปพลิเคชันมือถือ หรือสื่อสังคมออนไลน์ เพื่อการส่งเสริมการศึกษาเกี่ยวกับเอชไอวี และการให้ข้อมูลเกี่ยวกับการป้องกันและการรักษาเชื้อไวรัส มีความสำคัญในการเผยแพร่ข้อมูลและเพิ่มการเข้าถึงบริการทางการแพทย์
  2. การตรวจเอชไอวีแบบออนไลน์: เทคโนโลยีที่ทำให้สามารถส่งผลตรวจเอชไอวี แบบออนไลน์หรือผ่านแอปพลิเคชันได้ มีประสิทธิภาพในการเพิ่มความสะดวกสบายและการเข้าถึงบริการสำหรับผู้คนที่อาจมีความไม่สะดวกหรือมีข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการแบบออนไซด์ได้
  3. การใช้แอปพลิเคชันสำหรับการติดตามและการเรียนรู้เกี่ยวกับการเข้าถึง PrEP: แอปพลิเคชันสามารถใช้เพื่อช่วยในการติดตามและจัดการการทานยา PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) ที่ใช้เพื่อป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีนอกจากนี้ยังมีแอปพลิเคชันที่จะช่วยในการเรียนรู้และเข้าใจข้อมูลเกี่ยวกับ PrEP และอื่นๆ
  4. การใช้แอปพลิเคชันเพื่อการค้นหาบริการทางการแพทย์: การใช้แอปพลิเคชันที่ช่วยในการค้นหาบริการทางการแพทย์ที่เชื่อถือได้และเป็นมิตรต่อกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงสุด หรือบริการที่เชื่อถือได้สำหรับการตรวจเอชไอวีและรับการรักษาอื่น ๆ นอกจากนี้ยังมีแอปพลิเคชันที่ช่วยในการนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการตรวจเอชไอวีและรวบรวมคลินิกบริการตรวจเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ทั่วประเทศไทย ทั้งหมดไว้ที่นี่ LOVE2TEST

การป้องกันเอชไอวีในปี 2024 ต้องการการร่วมมือจากทุกภาคส่วนของสังคม การเข้าใจและการปฏิบัติตามแนวทางการป้องกันที่มีอยู่ การเข้าถึงบริการที่มีคุณภาพการใช้งานแบบหลากหลาย มุ่งเน้นสู่ความสำเร็จ เริ่มจากมาตรการทางการแพทย์จนถึงกลยุทธ์เช่น PrEP และ TasP มีเครื่องมือหลากหลายให้ใช้งานในการต่อสู้กับการแพร่กระจายของเอชไอวี และการลดความความเสี่ยงโดยการกำจัดปัจจัยที่สร้างความเสี่ยง จะทำให้เราสามารถก้าวไปสู่อนาคตที่การติดเชื้อเอชไอวีน้อยลงและทุกคนสามารถเข้าถึงการรักษาและการดูแลรักษาที่เหมาะสมได้

PrEP หนึ่งทางเลือกเพื่อป้องกันเอชไอวี

PrEP

การป้องกันการติดเชื้อ HIV (Human Immunodeficiency Virus) เป็นเรื่องสำคัญที่ควรให้ความสำคัญ โดยเฉพาะในที่ที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่ง PrEP เป็นยาที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อไวรัส HIV เพร็พ นั้นเป็นการป้องกันก่อนที่จะเกิดการถูกติดเชื้อ ในบทความนี้เราจะมาดูเรื่องที่สำคัญเกี่ยวกับ เพร็พและวิธีที่ช่วยให้ป้องกันการติดเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ

PrEP คืออะไร?

เพร็พ ย่อมาจาก pre-exposure prophylaxis (ยาป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อ) เป็นเครื่องมือปฏิวัติวงการในการต่อสู้กับ HIV ยาชนิดนี้ เมื่อรับประทานเป็นประจำ สามารถลดความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสได้อย่างมาก ซึ่งสามารถช่วยให้ผู้คนสามารถควบคุมและดูแลสุขภาพทางเพศของตนเองได้  เพร็พถูกใช้กับบุคคลที่ยังไม่ติดเชื้อ HIV จุดมุ่งหมายหลักของมันคือการลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ HIV ในกลุ่มเสี่ยงสูง

prevent HIV

เพร็พ ทำงานอย่างไรเพื่อป้องกันเอชไอวี

ยาหลักที่ใช้ใน เพร็พ คือการรวมกันระหว่าง tenofovir และ emtricitabine หรือที่รู้จักกันดีในนามของ Truvada โดยเมื่อรับประทานอย่างต่อเนื่องในรูปแบบของเม็ดยาวันละครั้ง ยาต้านเอชไอวีเหล่านี้จะทำงานโดยการยับยั้งการแพร่ของไวรัส HIV ภายในร่างกาย โดยการบล็อกเอนไซม์ที่สำคัญสำหรับการแพร่ของไวรัส ด้วยการขัดขวางสารตัวช่วยในการแพร่ของไวรัส เพร็พจะป้องกันไวรัส HIV ไม่ให้เกิดการติดเชื้อ และทำให้ไม่สามารถเข้าไปอยู่ในร่างกาย ซึ่งจะทำให้เส้นทางที่ไวรัสเข้ามาติดเชื้อไม่สามารถเกิดขึ้นได้

ประสิทธิภาพของ เพร็พในการป้องกันเอชไอวี

การทดลองทางคลีนิกและการศึกษาในชีวิตจริงได้แสดงให้เห็นว่า เพร็พ สามารถลดความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัส HIV อย่างมีนัยสำคัญ การรับประทานอย่างต่อเนื่อง โดยทั่วไปมีผลเห็นได้ชัดเจนในการลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ HIV ลงถึง 90% ของบุคคลที่มีความเสี่ยงสูง เช่น

  • ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM)
  • คนข้ามเพศ (transgender)
  • คนที่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น
  • ผู้ที่มีคู่นอนติดเชื้อ HIV

อย่างไรก็ตาม การใช้ยาตามแพทย์สั่งเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการเพิ่มประสิทธิภาพ การใช้ยาไม่สม่ำเสมอหรือไม่เป็นปกติอาจทำให้สูญเสียประโยชน์ในการป้องกันไวรัสได้

PrEP

ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพของ PrEP

การรับประทานยา PrEP อย่างสม่ำเสมอ

เพร็พมีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อรับประทานทุกวัน ปัจจัยที่สำคัญสำหรับประสิทธิภาพของเพร็พ คือการทานยาอย่างต่อเนื่อง หรือการที่ผู้ใช้ เพร็พ ทานยาตามกำหนดเวลาและปริมาณที่กำหนด การทานยาไม่สม่ำเสมออาจส่งผลทำให้ประสิทธิภาพของ เพร็พ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ การสนับสนุนให้ผู้ใช้ เพร็พมีการทานยาอย่างเหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันอย่างมีประสิทธิภาพ

ความเสี่ยงของกลุ่มเป้าหมาย

ประสิทธิภาพของ เพร็พอาจมีความแตกต่างตามระดับความเสี่ยงในกลุ่มที่เป็นเป้าหมาย ยกตัวอย่างเช่นPrEP การป้องกันการติดเชื้อในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงมาก เช่น ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) อาจมีประสิทธิภาพสูงกว่าในกลุ่มที่มีความเสี่ยงน้อย การปรับปรุงการพิจารณาและการเข้าถึง เพร็พในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงสำคัญเป็นเรื่องสำคัญ

การทำความเข้าใจและการศึกษา

ความเข้าใจในการใช้และการศึกษาเกี่ยวกับประสิทธิภาพและความปลอดภัยของมันมีผลต่อการยอมรับและการใช้งานเพร็พอย่างเหมาะสม การประชาสัมพันธ์ที่เป็นประโยชน์เกี่ยวกับประสิทธิภาพและประโยชน์ของเพร็พ สามารถเพิ่มการใช้งานในสังคมได้

PrEP

เพร็พเป็นตัวกระตุ้นสำคัญสำหรับการป้องกัน

นอกจากผลกระทบต่อผลลัพธ์ทางสุขภาพของบุคคลเองแล้วเพร็พยังมีผลกระทบวงกว้างต่อการป้องกันการติดเชื้อ HIV ในระดับของสังคมไทย โดยการให้ประสิทธิภาพในการป้องกันอย่างเชิงรุก เพร็พ มีศักยภาพในการช่วยลดการติดเชื้อไวรัส HIV ที่มาจากการติดเชื้อใหม่ โดยสุดท้าย เพร็พ ยังมีความสำคัญในการรวม เพร็พ เข้ากับกลยุทธ์การป้องกัน HIV อื่นๆ เช่น

  • การใช้ถุงยางอนามัย
  • การตรวจ HIV อย่างสม่ำเสมอ
  • การเข้าถึงการรักษาสำหรับผู้ที่ติดเชื้อ HIV

ทั้งหมดนี้มีความเป็นไปได้ที่จะส่งผลกระทบต่อการปิดฉากโรค AIDS ของโลก

ในการต่อสู้กับ HIV ที่ยังคงอยู่ เพร็พยังเป็นสิ่งที่สำคัญ ในการต่อสู้กับเอชไอวีเพร็พมีศักยภาพที่จะช่วยให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและเปลี่ยนแปลงเส้นทางของการต่อสู้กับโรคนี้ ด้วยความพยายามที่ เพร็พ สามารถเข้าถึงคนที่ต้องการอย่างเห็นได้ชัด และส่งผลกระทบต่อคนที่ต้องการมากที่สุด โดยการใช้ประสิทธิภาพของ เพร็พและการส่งเสริมแนวทางการป้องกันโรค HIV อย่างครอบคลุม เ

PrEP-PEP ยาต้านไวรัสเอชไอวี ลดเสี่ยงติดเชื้อเอชไอวี

PrEP-PEP ยาต้านไวรัสเอชไอวี ลดเสี่ยงติดเชื้อเอชไอวี
PrEP-PEP ยาต้านไวรัสเอชไอวี ลดเสี่ยงติดเชื้อเอชไอวี

สิ่งสำคัญของยาต้านไวรัสเอชไอวี คือ เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อดอชไอวี ทั้งก่อนและหลังการสัมผัสเชื้อ หากพูดถึงวิธีป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี คนส่วนใหญ่จะนึกถึงการสวมถุงยางอนามัย ซึ่งเป็นวิธีป้องกันก่อนการสัมผัสเชื้อที่ปลอดภัย และลดความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

หากใช้ร่วมกับยาต้านไวรัสเอชไอวี ก็อาจช่วยลดความเสี่ยงได้มากขึ้น แต่ต้องใช้อย่างถูกต้อง ซึ่งโดยคนส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ยาต้านเอชไอวี PrEP และPEP  ว่าทำหน้าที่ป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีอย่างไร เราจึงจำเป็นต้องทำความเข้าใจก่อนการใช้ยาต้านไวรัสเอชไอวี

PrEP และ PEP คืออะไร?

เพร็พ (PrEP-Pre-Exposure Prophylaxis) คือ ยาต้านไวรัสเอชไอวี ที่ป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีสำหรับผู้ที่มีผลเลือดเป็นลบ หรือเป็นการใช้ยาเพื่อเตรียมตัวไว้ก่อนจะมีโอกาสได้สัมผัสเชื้อ

เป๊ป (PEP- Post-Exposure Prophylaxis) คือ ยาต้านไวรัสฉุกเฉิน สำหรับผู้ที่มีผลเลือดเป็นลบที่เพิ่งได้สัมผัสเชื้อมาไม่เกิน 72 ชั่วโมง

PrEP & PEP ทำงานอย่างไร?

กลไกของยา PrEP จะไปสะสมอยู่ในเม็ดเลือดขาวในเลือดและเนื้อเยื่อต่าง ๆ ของร่างกาย รวมทั้งอวัยวะที่เป็นช่องทางเข้าของเชื้อเอชไอวี เช่น ช่องคลอด ปากมดลูก ปากทวารหนัก เยื่อบุอวัยวะสืบพันธุ์ชาย ฯลฯ

เมื่อเชื้อเอชไอวี เข้าไปในร่างกายในช่องทางดังกล่าว เชื้อก็จะถูกยาที่สะสมอยู่ก่อนหน้านั้นยับยั้งไม่ให้แบ่งตัว จึงสามารถป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ได้ แต่ก่อนจะเริ่มกินยา PrEP ต้องมีการตรวจเลือดให้แน่ใจก่อนว่าไม่ได้ติดเชื้อมาก่อน หรือมีผลเลือดเป็นลบ และต้องตรวรค่าการทำงานของไต ซึ่งไม่จำเป็นต้องกินยาตลอดชีวิต แต่กินยาเฉพาะช่วงที่คิดว่าจะตัวเองจะมีพฤติกรรมเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ

กลไกของยา PEP จะช่วยยับยั้งการแบ่งตัวของสารพันธุกรรมในเชื้อ และยับยั้งการกลายเป็นตัวไวรัสที่สมบูรณ์ ซึ่งจะทำให้ร่างกายของผู้ป่วยสร้างระบบภูมิคุ้มกันในการป้องกันก่อนจะแพร่กระจายภายในร่างกายได้ ดังนั้นจึงควรรับประทานยาให้เร็วที่สุด

ประโยชน์ของ PrEP & PEP คืออะไร?

PrEP

ยาต้านไวรัสเอชไอวี แก่ผู้ที่ยังไม่ติดเชื้อเอชไอวี ก่อนมีการสัมผัสที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ เพื่อป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีจากการสัมผัสนั้น PrEP สามารถให้ได้ทั้งในรูปยากิน หรือสารฆ่าจุลินทรีย์ในรูปเจลผสมยาต้านไวรัสใส่ในช่องคลอด หรือในทวารหนัก และห่วงบรรจุยาต้านใส่ในช่องคลอด เพื่อป้องกันการติดเชื้อได้ทันท่วงทีหลังการสัมผัสเชื้อ และเป็นการเพิ่มการป้องกันต่อการติดเชื้อเอชไอวี

PEP

ยาต้านไวรัสไอวีที่ช่วยลดโอกาสในการสร้างไวรัสเอชไอวีในร่างกายหลังจากที่ร่างกายได้รับการสัมผัสเชื้อ ซึ่งมาจากหลายรูปแบบ อาทิ การมีเพศสัมพันธ์ โดยไม่ป้องกัน การใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน หรืออุบัติเหตุจากการโดนเข็มฉีดยาตำ เป็นต้น

PrEP-PEP เหมาะกับใคร ใครบ้างที่ควรได้รับยา

PrEP & PEP เหมาะกับใคร ใครบ้างที่ควรได้รับยา

PrEP เหมาะสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงติดเชื้อเอชไอวีสูง 

  • ชายที่มีเพศสัมพันธ์ชาย
  • ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่มีเชื้อเอชไอวี
  • ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน
  • ผู้ที่ทำงานบริการทางเพศ
  • ผู้ที่มาขอรับบริการ Post-Exposure Prophylaxis (PEP) อยู่เป็นประจำโดยไม่สามารถลดพฤติกรรมเสี่ยงลงได้
  • ผู้ที่มีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ภายใน 6 เดือนที่ผ่านมา
  • ผู้มีคู่ผลเลือดบวกและคู่กำลังรอเริ่มยาต้านเอชไอวีอยู่หรือคู่ได้รับยาต้านเอชไอวีแล้วแต่ยังคงตรวจพบเชื้อไวรัสในเลือดอยู่ หรือะรอดูผลการรักษา
  • ผู้ที่มีคู่ผลเลือดบวกที่ไม่สามารถใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งเมื่อมีเพศสัมพันธ์
  • ผู้ใช้ยาเสพติดด้วยวิธีฉีดที่กำลังฉีดอยู่หรือฉีดครั้งสุดท้ายภายใน 6 เดือนรวมถึงผู้ที่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น
  • ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่ไม่ทราบผลการติดเชื้อเอชไอวีโดยไม่สวมถุงยางอนามัย และมีแนวโน้มที่จะมีความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
  • ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักโดยไม่สวมถุงยางอนามัยกับผู้ที่ไม่ทราบผลการติดเชื้อ HIV

PEP เหมาะสำหรับผู้ที่คาดว่ามีการสัมผัสเชื้อเอชไอวี มาภายในระยะเวลาไม่เกิน 72 ชั่วโมง ซึ่งจะใช้ในกรณีดังนี้

  • ผู้ที่คิดว่าตนเองอาจสัมผัสกับเชื้อ HIV เช่น มีเพศสัมพันธ์โดยไม่สวมถุงยางอนามัยกับผู้ที่ไม่ทราบผลการติดเชื้อ ถุงยางอนามัยฉีกขาด เป็นต้น
  • ถูกล่วงละเมิดทางเพศ
  • ผู้ที่ใช้สารเสพติดที่มีการฉีดครั้งสุดท้ายภายใน 6 เดือน รวมถึงผู้ที่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น
  • ผู้ที่เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ภายใน 6 เดือน
  • บุคลากรสาธารณสุขที่ถูกเข็มฉีดยาของผู้ป่วยทิ่มตำ

จะรับ PrEP & PEP ได้อย่างไร

การรับ PrEP

  • งดมีเพศสัมพันธ์ 2 สัปดาห์ก่อนมารับ PrEP
  • ผู้มารับบริการจะต้องได้รับการตรวจเอชไอวี การทำงานของตับและไต 
  • หลังจากที่ได้รับยา PrEP ครั้งแรกจะนัดตรวจเลือด 1 เดือน หลังจากนั้นนัดตรวจเลือดทุก 3 เดือน 
  • หากต้องการหยุดยา ผู้มารับบริการต้องมาตรวจเลือดก่อนหยุดยา PrEP ทุกครั้ง

การรับ PEP

  • ก่อนที่ผู้รับบริการจะรับยา PEP แพทย์จะซักประวัติเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และพิจารณาว่าจำเป็นต้องรับยา PEP หรือไม่ 
  • แพทย์จะสั่งตรวจเอชไอวี ตรวจไวรัสตับอักเสบบี การทำงานของตับและไตก่อนรับยา PEP
  • หากติดเชื้อ HIV อยู่ก่อนแล้ว จะไม่สามารถใช้ยา PEP ได้
  • หลังรับประทานยาครบ 28 วัน ตรวจเอชไอวีซ้ำ 1 เดือน และ 3 เดือน 
  • งดบริจาคเลือด และใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์

วิธีการกินยา PrEP & PEP

  • กินยา PrEP นี้เป็นประจำทุกวัน วันละ 1 ครั้ง แพทย์จะนัดทุก 3 เดือน เพื่อตรวจหาการติดเชื้อเอชไอวี และเฝ้าระวังผลข้างเคียงของยา ถ้าไม่มีความเสี่ยงแล้ว สามารถหยุดได้หลังมีความเสี่ยงครั้งสุดท้าย 4 สัปดาห์
  • กินยา PEP ต้องได้รับทันที ห้ามเกิน 72 ชั่วโมง รับยาติดต่อกัน 28 วัน มีสูตรยาหลายสูตรขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์

ผลข้างเคียงของยา PrEP & PEP 

  • PrEP  มีอาการคลื่นไส้และน้ำหนักลดหลังได้รับยาในระยะแรก ผลข้างเคียงระยะยาวพบได้น้อย ได้แก่ ผลต่อการทำงานต่อไต 
  • PEP มีผลข้างเคียง เช่น ท้องเสีย ปวดหัว อิดโรย คลื่นไส้ และอาเจียน 

ข้อจำกัดของ PrEP & PEP  

  • ไม่สามารถปกป้องจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้
  • ไม่สามารถปกป้องกลุ่มเสี่ยงได้ถ้าไม่รับประทานยาตามที่กำหนด
  • ไม่สามารถฆ่าเชื้อเอชไอวี หรือเชื้อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้
PrEP-PEP ป้องกันจากการติดเชื้อเอชไอวีได้มากแค่ไหน

PrEP & PEP ป้องกันจากการติดเชื้อเอชไอวีได้มากแค่ไหน

การใช้ยา PrEP อย่างสม่ำเสมอต่อเนื่อง โดยกินต่อเนื่องทุกวันไปอย่างน้อย 7 วันก่อนที่จะมีความเสี่ยง จะช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อเอชไอวี จากการมีเพศสัมพันธ์ได้มากกว่า 90 % ส่วนในกรณีของผู้ใช้ยาเสพติดแบบฉีด สามารถลดความเสี่ยงในการติดเชื้อลงได้ถึง 70%

การใช้ยา PEP ไม่ได้หมายความว่าจะป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ได้ 100% แต่เนื่องจากปัจจัยที่มีผลต่อการที่คนคนนึงจะติดเชื้อ เอชไอวี หรือไม่หลังได้รับยา PEP นั้นมีมากมายหลายข้อ ไม่ว่าจะเป็นแหล่งของโรคที่รับเชื้อมา ว่ามีปริมาณ viral load มากน้อยแค่ไหน ความเข็งแรงของตัวคนไข้เอง ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ล้วนส่งผลต่อโอกาสที่คนไข้จะติดหรือไม่ติดเชื้อเอชไอวี ทั้งสิ้น 

ความเสี่ยงและข้อกังวลของ PrEP & PEP

  • ผู้รับการรักษาต้องไม่มีการติดเชื้อเอชไอวี และต้องตรวจสุขภาพตามขั้นตอนทางการแพทย์ก่อนจึงจะสามารถรับยาได้
  • อาจทำให้ตรวจเจอเชื้อไวรัสได้ช้าลงในผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวีในช่วงก่อนการใช้ยา
  • เป็นเพียงตัวช่วยเสริมการป้องกันการติดเชื้อเท่านั้น ไม่สามารถป้องกันได้ 100% จึงต้องใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์
  • ในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อกระดูกและไตได้
  • อาจทำให้เกิดผลข้างเคียง อย่างอาการเวียนและปวดศีรษะ อ่อนแรง ซึ่งมักดีขึ้นได้เองในเวลานไม่นาน
  • ต้องรับประทานติดต่อกันอย่างน้อย 7 วัน ก่อนจึงมีประสิทธิภาพช่วยป้องกันไวรัสเอชไอวี
  • อาจมีปฏิกิริยากับยาบางชนิดจึงควรแจ้งแพทย์เกี่ยวกับยาที่ใช้ทุกครั้ง
  • ผู้ที่ทำงานดูแลผู้ติดเชื้อเอชไอวีควรสวมอุปกรณ์ป้องกันอยู่เสมอ
  • ไม่เปลี่ยนคู่นอนบ่อย เนื่องจากบางคนอาจไม่ทราบสถานะการติดเชื้อของตนเอง
  • ไม่ควรมีเพศสัมพันธ์ครั้งละหลายคนพร้อมกัน
  • หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และสารเสพติดที่ทำให้เกิดอาการมึนเมา ขาดสติ ซึ่งอาจทำให้เกิดการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันได้
  • ใช้เข็มฉีดยาใหม่ทุกครั้ง และไม่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น
  • หากมีพฤติกรรมเสี่ยง ควรไปพบแพทย์และรับประทานยาอย่างต่อเนื่อง

ความแตกต่างระหว่างยา PEP และ PrEP

  • PrEP คือ ยาป้องกัน ก่อน การเสี่ยงในการได้รับหรือสัมผัสเชื้อเอชไอวี ทานวันละ 1 เม็ด ให้ตรงเวลา
  • PEP  คือ ยาฉุกเฉินทาน หลัง การเสี่ยงการได้รับหรือสัมผัสเชื้อเอชไอวี ภายใน 72 ชั่วโมง ทานวันละ 1 เม็ด ติดต่อกัน 28 วัน

บทความที่เกี่ยวข้อง

รอบรู้เรื่องถุงยางอนามัย

เพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัยเป็นไปได้หรือไม่ 

อ้างอิงข้อมูลจากเว็บไซต์ :

  • PrEP กับ PEP คืออะไร ทำความเข้าใจก่อนใช้ https://chulalongkornhospital.go.th/kcmh/line/prep-กับ-pep-คืออะไร-ทำความเข้าใ/
  • PrEP กับ PEP http://wongkarnpat.com/viewya.php?id=2401
  • เพร็พ (PREP) ,เป็ป (PEP) คืออะไร https://th.trcarc.org/เพร็พ-prep-เป็ป-pep-คืออะไร/
  • ยาต้านไวรัส HIV อีกหนึ่งทางเลือกดี ๆ ที่อาจช่วยลดความเสี่ยง https://www.pobpad.com/ยาต้านไวรัส-hiv-อีกหนึ่งทา

เพร็พ (PrEP) ป้องกันการติดเชื้อ HIV จริงหรือ

เพร็พ (PrEP) ป้องกันการติดเชื้อ HIV จริงหรือ

เพร็พ (PrEP) ย่อมาจาก Pre-Exposure Prophylaxis คือยาที่ใช้ในการป้องกันเชื้อเอชไอวี (HIV) ก่อนการสัมผัสโรค หรือสำหรับผู้ที่ยังไม่ได้รับหรือสัมผัสเชื้อ HIV แต่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูง เช่น ไม่ใส่ถุงยางอนามัยในขณะมีเพศสัมพันธ์ มีคู่นอนหลายคน ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับคนอื่น ซึ่งมีประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อประมาณร้อยละ 90 แต่ไม่สามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ ได้ จึงยังจำเป็นต้องใช้ถุงยางอนามัยในการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ โดยแพทย์จะให้กินยาทุกวัน วันละ 1 เม็ด อย่างสม่ำเสมอ ควบคู่ไปกับการตรวจหาการติดเชื้อ HIV และเฝ้าระวังผลข้างเคียงของยา โดยแพทย์จะนัดทุก 3 เดือน ซึ่งหากแพทย์เห็นว่าไม่มีความเสี่ยงแล้ว ก็จะสั่งให้หยุดการใช้ยา

เพร็พ (PrEP) เหมาะสมกับใครบ้าง

แม้ว่าประสิทธิภาพของยาคือการช่วยต้านเชื้อไวรัสเอชไอวี แต่ยาประเภทนี้ไม่ได้เหมาะสำหรับทุกคน หากใครที่ต้องการใช้ยาต้านไวรัสจะต้องได้รับการปรึกษาจากแพทย์ก่อน โดยกลุ่มผู้มีความเสี่ยงและเหมาะสมที่จะทานยาประเภทนี้ ได้แก่ กรณีที่มีเพศสัมพันธ์ร่วมกับคู่นอนที่มีความเสี่ยงของการติดเชื้อเอชไอวี ผู้ป่วยที่เคยเป็นโรคหนองใน ผู้ที่ประกอบอาชีพขายบริการหรือสุ่มเสี่ยงที่จะถูกล่วงละเมิดทางเพศ นอกจากนี้ในบางกรณีจะถูกนำมาใช้กับผู้ที่เสี่ยงสัมผัสเชื้อมาไม่เกิน 3 วัน เช่น กรณีของผู้ที่ถูกล่วงละเมิดทางเพศ กรณีถุงยางอนามัยฉีกขาดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ รวมไปถึงในกรณีที่มีการใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น เป็นต้น ซึ่งได้แก่

  1. ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่มีเชื้อเอชไอวี
  2. ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน
  3. รักร่วมเพศ
  4. ผู้ที่ทำงานบริการทางเพศ
  5. ผู้ที่ใช้สารเสพย์ติดชนิดฉีด

วิธีการรับเพร็พ (PrEP) แบบง่ายๆ

ผู้มารับบริการจะได้รับการตรวจเอชไอวี และการทำงานของตับและไต โดยการเข้ารับการตรวจควรงดการมีเพศสัมพันธ์เป็นระยะเวลา 2 สัปดาห์ หลังจากที่ได้รับยาเพร็พ (PrEP) ครั้งแรกจะนัดตรวจเลือด 1 เดือน หลังจากนั้นนัดตรวจ HIV ทุก 3 เดือน หากต้องการหยุดยา ผู้มารับบริการต้องมาตรวจเลือดก่อนหยุดยาเพร็พ (PrEP) ทุกครั้ง นอกจากนี้ยาเพร็พ (PrEP) ยังมีความปลอดภัยสูง อาการข้างเคียงโดยปกติที่พบบ่อยช่วงแรกของการกินยาคืออาการคลื่นไส้ เวียนศีรษะ และรู้สึกอ่อนเพลียบ้าง แต่อาการเหล่านี้มักจะดีขึ้นหลังกินยาไปได้ประมาณ  1 สัปดาห์ ทั้งนี้หากเกิดผลข้างเคียงอื่นๆ นอกเหนือจากนี้แนะนำให้รีบเข้าพบแพทย์ทันทีเพื่อทำการขอคำปรึกษาเพื่อความปลอดภัยในการทานยาในครั้งต่อๆ ไป

ประสิทธิภาพของยาเพร็พ :

ถึงแม้ยาเพร็พจะได้ชื่อว่ามีผลช่วยต้านการได้รับเชื้อไวรัสเอชไอวี แต่ผลการทดสอบในปัจจุบันพบว่า ยาเพร็พยังไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ 100% ดังนั้นในการรับประทานควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อน สำหรับเรื่องของผลข้างเคียงในยาเพร็พที่อาจเกิดขึ้น เช่น อาจจะมีอาการคลื่นไส้ เวียนศีรษะได้เล็กน้อยในช่วงแรกของการทานยา และมักจะดีขึ้นหลังกินยาไปได้ประมาณ 1 สัปดาห์ อย่างไรก็ตามคนที่ใช้ยาเพร็พควรจะเข้ารับการตรวจเลือดทุกๆ 3 เดือน 

ข้อควรระวัง : 

สำหรับผู้ที่สนใจทานยาเพร็พเพื่อป้องกันความเสี่ยงที่จะได้รับเชื้อไวรัสควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานทุกครั้ง และควรมีการทานยาต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อประสิทธิภาพในการต้านทางเชื้อไวรัส แต่อย่างที่ทราบว่ายาเพร็พไม่สามารถป้องกันการรับเชื้อได้ 100% ดังนั้นเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด ควรให้ความสำคัญกับการใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ ร่วมกับการใช้ยา แต่หากใครที่ยังมีข้อสงสัย และอยู่ในกลุ่มผู้ที่เหมาะสมที่จะทานยาเพร็พ สามารถติดต่อเพื่อขอข้อมูลเพิ่มเติมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยหนึ่งในช่องทางที่สะดวกสบาย เข้าถึงง่าย และไม่ต้องกังวลกับการเขินอายในการเข้ารับการตรวจ คือ การติดต่อมูลนิธิเพื่อรัก มูลนิธิที่ร่วมรณรงค์เรื่องการเรียนรู้และการเข้าใจด้านสุขอนามัยทางเพศที่ถูกต้อง โดยสามารถติดต่อขอคำแนะนำเพื่อปรึกษาลักษณะอาการที่เป็นอยู่ผ่านช่องทาง Line, Email รวมไปถึงการจองคิวเข้าตรวจอาการฟรี ได้ที่ www. love2test.org